Giriş
Kuruluşundan bu yana Filistin halkına çok yönlü bir zulüm uygulayan İsrail, bunu yaparken farklı sektörlerde faaliyet gösteren küresel şirketlerin desteklerinden faydalanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; dünya teknoloji sektöründe büyük pay sahibi olan Amazon ve Google isimli teknoloji şirketlerinin Filistin'de yaşanan olaylardaki payını Nimbus Projesi çerçevesinde, kaynaklar ışığında ortaya koymaktır. Çalışmada Kasım 2018 ile Aralık 2025 tarihleri arasındaki veriler esas alınmıştır. Bu çalışmada; ilgili şirketlerin aktif ve eski çalışanlarının beyanları, şirketlerin ve İsrail'in konuyla alakalı açıklamaları ile resmî açıklamalar arasındaki farklılıklar göz önünde bulundurularak şirketlerin tutarsızlıklarına dikkat çekilmiştir.
Nimbus Projesi
Nisan 2021’de İsrail Maliye Bakanlığı tarafından Nimbus Projesi’nin 1,2 milyar dolarlık sözleşmesi duyuruldu.[1]Proje, İsrail hükümetine bulut depolama hizmeti sağlanmasını temel alıyor ve dünyanın en değerli beşinci ve altıncı şirketi olan Google ile Amazon[2] (Ekim 2025 raporlarına göre) tarafından sunuluyor. Yapılan resmî açıklamalarda projenin amacının; İsrail’in belli bölgelerinde kurulacak olan veri sunucularında devlet verilerinin saklanması ve kamu kurumlarının teknolojik yeniliklere entegre edilmesi olduğu belirtiliyor.
Sözleşmenin yapıldığı tarihten bugüne projenin askeri bir içerik barındırdığı ve İsrail’in Filistinlilere uyguladığı zulme destek verdiği iddiaları sık sık gündeme geldi. Bu iddialar kimliklerini gizli tutan, genelde istifa eden veya kovulan Google ve Amazon çalışanlarından geldi. Kimliklerini gizli tutan bir grup Google ve Amazon çalışanı, The Guardian’da yazdıkları bir köşe yazısında “Nimbus Projesi, İsrail ordusu ve hükümetine bulut hizmetleri sağlamayı amaçlayan 1,2 milyar dolarlık bir sözleşme. Bu teknoloji, Filistinlilerin daha fazla gözetlenmesine ve haklarında yasadışı veri toplanmasına imkan tanırken, İsrail'in Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerinin genişlemesini kolaylaştırıyor.” ifadelerini kullandı.[3]
Yahudi bir Google pazarlamacısı olan Ariel Koren, 30 Ağustos 2022’de Nimbus Projesi’nin potansiyel riskinden duyduğu şüpheyi ve şirketteki baskıları gerekçe göstererek istifa etti. İstifa mektubunda “Google'ın, daha etik bir şirket haline getirmek isteyen çeşitli çalışanları desteklemek yerine, Filistin insan hakları ihlallerindeki suç ortaklığı konusunda endişe duyan Filistinli, Yahudi, Arap ve Müslüman sesleri sistematik olarak susturduğuna, hatta çalışanlara karşı baskı yaptığına ve bir korku ortamı yarattığına sürekli olarak şahit oldum.” ifadelerine yer verdi.[4] Koren ve bir başka Yahudi çalışan Gabriel Schubiner, Google’daki Yahudi çalışanların bulunduğu bir e-posta grubunda bu şüphelerini paylaştıklarında bazı iş arkadaşlarından düşmanca tepkiler aldıklarını söylediler.[5]
Bu ve benzeri iddialar zamanla aktivizme dönüştü. Mart 2024’te Google’ın düzenlediği bir lansmanda Google’ın İsrail Sorumlusu Barak Regev de konuşma yapıyordu. Bu esnada seyircilerin arasından 23 yaşındaki Eddie Hatfield ayağa kalktı ve “Ben Google Cloud’da çalışan bir yazılım mühendisiyim. Soykırıma, ayrımcılığa veya gözetlemeye güç veren teknolojiyi geliştirmeyi reddediyorum!” dedi ve “Ayrımcılığa hizmet eden teknolojiye hayır!” diyerek sözlerine devam ederken görevlilerin müdahalesi ve seyircilerin ıslıklarıyla lansman alanından uzaklaştırıldı. Barak Regev bu olay üzerine konuşmasının devamında “Demokratik değerleri temsil eden bir şirkette çalışmanın ayrıcalıklarından biri de farklı görüşlere yer vermektir.” dedi. Ancak olaydan üç gün sonra Google, Eddie Hatfield’ı kovdu.[6]
Kısa süre sonra Eddie Hatfield’ın da aralarında bulunduğu, Google ve Amazon çalışanlarından oluşan No Tech for Apartheid (Ayrımcılığa Hizmet Eden Teknolojiye Hayır) isimli topluluk, Nisan 2024’te Nimbus Projesi’nin bir soykırım aracı olduğunu iddia ederek projeye karşı toplu protestolar düzenledi. Bu olayın ardından kısa sürede Google, bu protestolara katılan çalışanlarını farklı konuları sebep göstererek (ofis kurallarına uymama gibi) kovdu.
Eski bir Google yazılımcısı ve No Tech for Apartheid topluluğunun organizatörü olan Emaan Haseem, bu kovulma olayının ardından The Guardian’a verdiği bir demeçte “Google'ın bu sözleşme konusunda aşırı tepki gösterip duygusal davranarak, daha fazla şeffaflık ve netlik sağlamak; soykırımlara yardım etmediklerini, ayrılıkçı politikalar sürdürmesi için İsrail askerlerine destek sağlamadıklarını kanıtlamaya çalışmak yerine 50 çalışanına nasıl saldırdığına bakın. Bunu yapma şansları vardı ancak bunun yerine öfke nöbeti geçirip 50 çalışanı işten çıkarmayı tercih ettiler. Bu o kadar duygusal ve mantıksız bir şekilde yapıldı ki… Bu süreçte Google’ın gerçek yüzünü gördük. Google bize, iş yerimizde gördüğümüz her türlü yanlışa karşı sesimizi yükseltmemiz ve karşı çıkmamız gerektiği gerçeğini umursamadığını gösterdi.” dedi.[7]
Nimbus Projesi’nin soykırıma hizmet ettiği, Filistinlilerin verilerinin izinsiz depolandığı ve haksız yerleşim politikasını kolaylaştırdığı hususundaki iddiaların medyada hızla güç kazanmasıyla baskılar ve protestolar arttı. Bunların ardından Amazon ve Google konuyla alakalı açıklamalar yaptı.
İddialara karşı Google “Nimbus sözleşmesinin, Hizmet Şartlarımız ve Kabul Edilebilir Kullanım Politikamıza uymayı kabul eden İsrail bakanlıklarına ticari bulutumuzdan sağlanan bir çalışma olduğunu açıkça belirttik. Bu çalışma, silahlar veya istihbarat servisleriyle ilgili son derece hassas, gizli veya askeri işlere yönelik değildir.” açıklamasında bulunarak projenin askeri amaçlara hizmet ettiğini reddetti.[8]
+972 Magazine’in aktardığına göre ise bir Amazon sözcüsü, İsrail’in Nimbus Projesi’ni askeri amaçlarla kullanıp kullanmadığını öğrenmek amacıyla sorulan sorulara cevaben “Müşterilerimizin mahremiyetine saygı duyuyoruz ve onların izni olmadan verilerini göremiyoruz.” diyerek Amazon’un; Nimbus kapsamındaki hizmetlerin İsrail hükümeti tarafından ne amaçla kullanıldığını bilmediğini belirtti.[9]
Yaşananların üzerine İsrail hükümeti yeni bir açıklamada bulunmadı. Ancak projenin ilk duyurulduğu zamanlarda “Bulut hizmetleri yerel bulut sağlayıcıları tarafından korunacak. Bu hizmetlerde depolanan veriler, ilgili devlet daireleri tarafından denetlenen sıkı veri güvenliği düzenlemeleri sayesinde İsrail sınırları içinde kalacak.” şeklinde açıklama yapan İsrail Maliye Bakanlığı, diğer açıklamalarında da çoğunlukla bu projenin bulut depolama hizmetini içerdiğini belirtmişti.[10] Bu sebeple geçmiş açıklamalarıyla İsrail hükümetinin bu iddialara karşı kayıtsız kaldığı söylenebilir.
Bütün bu iddialar ve cevaplar dikkate alındığında projenin gerçekten zulme hizmet edip etmediği hakkında net bir çıkarım yapmak pek mümkün değil. Ancak The Intercept tarafından elde edilen bir ders içeriği ile +972 Magazine ve Local Call tarafından elde edilen bir konferans kesiti bu konu hakkında çıkarım yapmayı kolaylaştırıyor.
Kullanıcılara Yönelik Ders İçerikleri
The Intercept’in elde ettiği, Nimbus kullanıcılarına yönelik bir ders içeriğinde, projenin askeri amaçlarla kullanılabileceği ihtimalini destekleyen bazı detaylar bulunuyor. Google Cloud tarafından hazırlanan “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning” (Buluta Hoş Geldiniz-Büyük Veri ve Makine Öğrenmesi) başlıklı bu ders içeriği, Google Cloud’un sağladığı yapay zekâ ve veri işleme araçlarının kullanımını Nimbus kullanıcılarına öğretmeyi amaçlayan bir online seminer serisine ait.[11]
179 sayfadan oluşan bu içeriğin bir kısmında Google Cloud’un tanıtımı, kalan kısmında ise tanıtılan bu içeriklerin nasıl uygulanacağı gösteriliyor. Ders içeriğinin İsrail Savunma Kuvvetleri’ne yardım sağlayabilecek olması yönüyle dikkat çeken bazı kısımlarına bu araştırmada yer verdik:
Görsel 1: Nimbus kullanıcılarına yönelik “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning” isimli ders içeriğinin 102. sayfası. Görselde Sydney şehrindeki bir lunaparkta bulunan yüz heykeli hakkında yapay zekâ yoluyla duygu analizi yapılmış ve sağda liste halinde duygu seviyeleri verilmiş.
Görsel 1’de, lunaparktaki bir heykelin yüz kısmına duygu analizi yapıldığı görülüyor.
Görsel 2: Aynı ders içeriğinin 104. sayfası. Heykelin görselinden ayırt edici kısımlar yapay zekâyla analiz edilmiş ve konum tespiti yapılmış.
Görsel 2’de ise yapay zekâ yoluyla konum tespiti yapıldığı görülüyor.
Görsel 3: Aynı ders içeriğinin 106. sayfası. Görselde bir şehre yerleştirilmiş bir kamera ile hareket halindeki araçların takibi yapılmış.
Görsel 3’te de hareketli objelerin takip ve tespit edilmesinden bahsedildiği görülüyor.
Bu içeriğin diğer bölümlerinde yukarıda gösterilen araçların nasıl hazırlandığı ile alakalı teknik bilgiler verilmekte. Ancak kimliğini gizli tutmak isteyen bazı Google çalışanlarının The Guardian’a bildirdiğine göre ders içeriğinde her ne kadar masum örneklerle bu araçlar anlatılsa da bu sistemler sayesinde Filistin halkının gözlenmesi ve takip edilmesinin önünde ciddi bir engel yok.[12] Konuyla alakalı Google tarafının bir açıklaması olmasa da Görsel 4’te gösterilen özellik, bu kişilerin söylemini destekliyor:
Görsel 4: Aynı ders içeriğinin 128. sayfası. Görselde gösterildiği üzere yeni bir yapay zekâ modülü oluşturmadan önce kullanıcıya iki tip model sunuluyor: buluta bağlı ve yerel. Görselde yerel mod seçilmiş. Seçilen yerel mod seçeneğinin altına “Modelini çevrimdışı/mobil kullanım için indir. Genellikle buluta bağlı moda göre daha düşük doğruluk oranına sahip.” notu düşülmüş.
Görsel 4’te Google’ın sunduğu bir otomatik makine öğrenmesi sistemi olan AutoML Vision’un yerel cihazlarda kullanabilme özelliği gösteriliyor.[13] Görüldüğü üzere Google, hizmetin Nimbus kullanıcıları tarafından yerel cihazlara indirilip çevrimdışı bir şekilde kullanılmasına izin veriyor. Yazının başlarında zikrettiğimiz Google açıklaması göz önünde bulundurulursa, çevrimiçi kullanımda sadece Google’ın şartlarına uymayı kabul eden bakanlıkların bu araçları kullanmasına izin verildiği söylemi gerçeği yansıtıyor olabilir. Ancak İsrail yetkilileri, bu sistemi ordu mensuplarının yerel sistemlerine çevrimdışı kullanılabilecek bir şekilde kurduktan sonra Google’ın denetleyebilmesi ve müdahale edebilmesi söz konusu değil. Bu konuyla alakalı Amerikalı bir yapay zekâ uzmanı olan Liz O'Sullivan “AutoML’in çevrimdışı kullanımı çok riskli. Bu çevrim dışı mod ile vücut kameraları, trafik kameraları, hatta telefon gibi taşınabilir bir cihaz bile bir gözetim makinesine dönüşebilir ve Google bunun farkında bile olmayabilir.” diyerek Nimbus Projesi’nin bu yönüne dikkat çekti.[14]
Görsel 5: Aynı ders içeriğinin 167. sayfası. Görselde Cloud Vision API isimli aracın 3 aşamalı çalışma şeması gösterilmiş.
Görsel 5’te Google’ın sağladığı Cloud Vision API aracı tanıtılıyor. Daha önceden birçok kedi görseli gösterilerek eğitilmiş olan yapay zekâ modülüne bir görsel gösterilip bunun kedi olup olmadığı soruluyor. Yapay zekâ ise 0 ile 1 arasında bir skor veriyor. Görsel 5’te gösterilen kedi için yapay zekâ 0.9925717 skorunu veriyor.[15]
Buraya kadarki ders içerikleri esas alınarak İsrail Savunma Kuvvetleri’nin Nimbus Projesi sayesinde kurabileceği şöyle bir sistemi hayal etmek mümkün: Ordu dışındaki İsrail yetkilileri bu özelleştirilebilir yapay zekâ sistemini ordu mensuplarının cihazlarına çevrimdışı modda kurabilir. İsrail güçleri de daha önceden alıkoyduğu veya tehlikeli gördüğü kişilerin fotoğraflarıyla, örneğin Hamas üyelerinin fotoğraflarıyla yapay zekâyı eğitebilir. Eğittiği bu yapay zekâ aracını Filistin şehirlerine yerleştirmiş olduğu kameralarla[16] [17] veya İsrail askerlerinin mobil cihazlarıyla entegre ederek insanların İsrail hükümeti için ne kadar tehlikeli olduklarını yapay zekâ aracının verdiği skorlara göre belirleyebilir ve bu sistem sayesinde hedefleri hızlıca belirleyebilir. Bu kişileri yapay zekâ takip aracı sayesinde kameralardan takip edebilir. Hatta bu sistemle entegre edilmiş bazı otonom hava araçları kullanılarak insan eli değmeden bu hedefler imha edilebilir. Görünen o ki vahşi bir sistemin kurulmasını engelleyecek somut bir sınır yok. Yapılan bir araştırmada da bahsedilen yapay zekânın askerî bilgi toplamada (Lavender’in 37.000 kişilik listesi) kullanımı da[18] göz önünde bulundurulursa İsrail’in Nimbus Projesi’ni kendi güvenlik sisteminin bir parçası olarak kullanması ihtimal dahilindedir.
Görsel 6: Aynı ders içeriğinin 178. sayfası. Görselde kullanıcıların ileride yapılacak olan online seminerlere kaydolmaları tavsiye edilmiş. Bu kayıt işlemini yapmaları için ise bir bağlantı eklenmiş.
Görsel 6’da Nimbus Projesi’ne özel, kullanıcılara yönelik bir bağlantı bulunuyor.[19] Bir süre önce bu bağlantı, bir başka bağlantıya yönlendirecek şekilde ayarlandığı için bu bağlantıya -araştırmanın yapıldığı tarihlerde- doğrudan ulaşılamıyor. Ancak Wayback Machine isimli internet arşivi aracılığıyla geçmişe dönük arama yapıldığında bu sitenin 25 Temmuz 2022 tarihli bir kaydına ulaşmak mümkün.
Görsel 7: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin giriş ve karşılama ekranı gösteriliyor. Karşılama metninde bu site sayesinde gerekli eğitim kaynaklarından faydalanılabileceği ve belirtilen iletişim kanalları aracılığıyla soru sorulabileceği söylenmiş.
Görsel 7’de sitenin karşılama ekranı gösteriliyor. Çoğunlukla İngilizce, bazı yerlerde de İbranice ibareler mevcut. Arşiv, sitedeki görselleri kaydetmemiş, bu sebeple sadece yazılar görülebiliyor[20].
Görsel 7: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin en alt kısmı gösteriliyor.
Görsel 7’de aynı sitenin en alt kısmı görünüyor. 33 adet içerik yüklenmiş olan bu sitede arşiv tarafından kayıt altına alınan tek içerik, Görsel 7’de gözüken “5. Practice using Skills Boost (PDF)” (5. Beceri Geliştirme Aracı’nı[21]kullanarak pratik yapın (PDF)) başlıklı içerik. Arşiv üzerinden bu içeriğe girildiğinde yeni bir sayfa açılıyor[22].
Görsel 8: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin “5. Practice using Skills Boost (PDF)” başlıklı yazısı gösteriliyor.
Görsel 8’de gösterilen bu kısa yazının yazarı Teresa Pato. Kendisi uzun yıllardır Google çalışanı ve bu yazıyı yayınladığı tarihlerde Google Cloud’da Eğitim Lideri pozisyonunda çalışıyordu.[23] Bu yazı içerisinde önemli bir kısım bulunuyor, Teresa Pato yazının ilk paragrafında “İsrail hükümeti ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nin tüm kurumsal e-posta alan adları izin verilenler listesine eklendi; bu da bu e-posta adresleriyle hesap oluşturan herkesin Qwiklabs'e erişebileceği anlamına geliyor.” cümlelerine yer vermiş.[24]
Qwiklabs, Google Cloud’un yapay zekâ araçlarını öğretmeyi amaçlayan bir eğitim platformu. Halen bir Google çalışanı olan Teresa Pato’nun 6 Ekim 2021’de yazdığı bu yazıda Qwiklabs eğitim içeriklerinin İsrail Savunma Kuvvetleri’nin kurumsal e-posta adresleri için erişime açıldığını özellikle söylemesi, Nisan 2021’de sözleşmesi imzalanan Nimbus Projesi’nin en başından beri askeri amaçlara hizmet ettiği iddialarına destek veriyor. Aynı zamanda, araştırmanın ortalarında anlatılan tarzda bir hedef belirleme-imha etme sisteminin kurulabilmesine olanak sağlayacak teknik destek ve eğitimin Google Cloud tarafından İsrail Savunma Kuvvetleri’ne sağlandığı görülüyor.
Son olarak, +972 Magazine ve Local Call’ın yayınladığı bir video kaydı bize, buraya kadar sunulan bütün bu verileri toparlayıp bir çıkarım yapabilme olanağı sunuyor:
Ordu Mensuplarına Verilen Konferans
Yazının bu kısmına kadar sözü geçen veriler, bu teknolojilerin askeri bir amaçla kullanılabileceğini ve bunun önünde kayda değer bir engel olmadığını gösterse de bu amaçlarla kullanıldığına dair net bir çıkarım yapabilmeyi mümkün kılmadı. Ancak 10 Temmuz 2024 tarihinde İsrail’in Rişon LeTsiyon kentinde Bilgi İşlem ve Enformasyon Sistemleri Merkezi biriminin komutanı Albay Racheli Dembinsky tarafından ordu mensuplarına yapılan “İsrail Savunma Kuvvetleri için Bilgi Teknolojileri” başlıklı konuşmada bu çıkarımı yapılabilir kılan bir detay bulunuyor. +972 ve Local Call bu konuşmanın bir kısmının video kaydına ulaşmayı başarıyor ve bunu YouTube üzerinden yayınlıyor.[25] Bu konuşmanın bir bölümünde bulut hizmeti sağlayıcıları Amazon AWS, Google Cloud ve Microsoft Azure’un logoları gösteriliyor. Albay Dembinsky, bu bulut depolama şirketlerinin İsrail Savunma Kuvvetleri’ne sağladığı en önemli avantajın yapay zekâ alanındaki gelişmiş yetenekleri olduğunu söylüyor. Bu şirketlerle çalışmanın, orduya Gazze Şeridi'nde “çok önemli bir operasyonel etkinlik” sağladığını sözlerine ekliyor.[26]
Görsel 9: İsrail Savunma Kuvvetleri personellerine verilen “İsrail Savunma Kuvvetleri için Bilgi Teknolojileri” başlıklı konferansın video kaydından. En üstte bulunan logo, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin bilgi işlem sistemlerinden sorumlu Mamram isimli birime ait. Aynı zamanda bu birimin aktif lideri, bu konferansı veren Albay Racheli Dembinsky.[27] Logonun altındaki yazıda ise İbranice “Sivil Platformlar ve Hizmetlerin Kullanımının Ötesine Geçmek: Kamuya açık platformlardaki yetenek ve hizmetlerin, operasyonel yeteneklerin geliştirilmesi ve yenilenmesi için kullanılması.” yazıyor.
Nimbus Projesi hakkında başka iddialar da bulunuyor. Bunlardan birisi de İsrail hükümeti ve şirketlerin sinyalleştiği iddiası. Araştırmanın son başlığında bu iddiaya yer verdik:
“Sinyalleşme” İddiası
The Guardian’da yayınlanan bir yazıdaki iddiaya göre -ki bu iddialarını sözleşmenin resmî belgelerine dayandırmışlar ancak bu belgeleri paylaşmamışlar- İsrail hükümeti anlaşmaya zorla bir madde ekletti. Hükümetin bu maddeyi ekletmesinin sebebi, Amazon ve Google’ın İsrail sınırları içerisinde inşa ettiği sunucularla sağlanacak olan bulut hizmetindeki verilere yabancı devletlerinin yasalarında yaşanabilecek değişikliklerle bu devletler tarafından ulaşılabilmesi ihtimaliydi. Bu maddeye göre eğer bir ülkenin hükümeti Amazon’dan veya Google’dan veri talep ederse şirketler, verinin talep edildiği 24 saat içerisinde İsrail hükümetine sinyal gönderecek. Bu sinyalleşmenin yöntemi ise şöyle: Şirketler; İsrail hükümetine, veri talep eden ülkenin telefon koduna uygun, 1.000 ila 9.999 şekel aralığında olmak şartıyla para gönderecek. Örneğin +1 telefon koduna sahip ABD bir veri talebinde bulunduysa 1.000 şekel, +39 telefon koduna sahip İtalya bir veri talebinde bulunursa 3.900 şekel şirketler tarafından İsrail hükümetine gönderilecek. Şayet şirketlerin bunu yapmasına herhangi bir sebeple engel olunursa şirketler bu durumda İsrail hükümetine 100.000 şekel gönderecek.[28]
Amazon ve Google bu iddiayla alakalı net bir açıklamada bulunmadı. Google tarafı kendilerinin yasadışı bir işle itham edilmelerinin yanlış olduğunu söylemekle yetindi. İddialara karşılık İsrail Maliye Bakanlığı Sözcüsü, İsrail'in şirketleri yasa ihlaline zorladığı yönündeki imânın asılsız olduğunu söyledi.[29] Bu açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda “sinyal verme” maddesinin sözleşmede gerçekten var olup olmadığını söylemek zor.
Sonuç
Nimbus Projesi bağlamında Amazon’un daha çok bulut sağlayıcılığı, Google’ın ise hem bulut hem de yerelleştirilebilir yapay zekâ aracı sağlayıcılığı yaptığı ve projenin ana amaçlarından birinin askeri faaliyetler olduğu kaynaklar ışığında söylenebilir.
Ancak Filistin’de yaşanan zulümdeki payları son yıllarda fazlaca artan teknoloji şirketlerinin belki de en büyükleri olan Amazon ve Google’ın geliştirdiği Nimbus projesi, bu tip projelerden sadece biri. Bu noktada İsrail hükümetine destek olan teknoloji şirketleri ve onların projeleri araştırılıp gün yüzüne çıkarılabilir. Örneğin bu çalışmada konu bağlamının dışında kaldığı için yazıya dahil edilmeyen, “İsrail Silahlı Kuvvetleri İçin Bilgi Teknolojileri” başlıklı konferansta adı geçen Microsoft Azure’un etkisi araştırılabilir. Bu sayede bireysel ve toplumsal etkilere sahip, ahlaki bir duruş eylemi olan boykotu yapmak ve yaşatmak isteyen insanlara rehber olunabilir.
Son Notlar
[1] Amitai Ziv, “Israel Picks Google, Amazon for Massive Official Cloud; 'Data Will Remain Here'”, 21 Nisan 2021, Haaretz, https://www.haaretz.com/israel-news/tech-news/2021-04-21/ty-article/israel-picks-google-amazon-for-official-state-cloud/0000017f-e896-dc91-a17f-fc9fd1ce0000.
[2] Muhammed Tarık Altun, “Dünyanın en değerli 50 şirketi belli oldu: İşte dikkat çeken o liste”, GZT Z Raporu, 23 Kasım 2025, https://www.gzt.com/foto-galeri/z-raporu/dunyanin-en-degerli-50-sirketi-belli-oldu-iste-dikkat-ceken-o-liste-ekonomi-haberleri-2050998/1.
[3] Anonim Google ve Amazon Çalışanları, “We are Google and Amazon workers. We condemn Project Nimbus”, The Guardian, 12 Ekim 2021, https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/oct/12/google-amazon-workers-condemn-project-nimbus-israeli-military-contract.
[4] Ariel Koren, “Google’s Complicity in Israeli Apartheid: How Google Weaponizes ‘Diversity’ to Silence Palestinians and Palestinian Human Rights Supporters”, Medium, 30 Ağustos 2022, https://medium.com/@arielkoren/googles-complicity-in-israeli-apartheid-how-google-weaponizes-diversity-to-silence-palestinians-cb41b24ac423.
[5] Nico Grant, “Google Employee Who Played Key Role in Protest of Contract With Israel Quits”, The New York Times, 21 Haziran 2023, https://www.nytimes.com/2022/08/30/technology/google-employee-israel.html.
[6] Billy Perrigo, “Exclusive: Google Workers Revolt Over $1.2 Billion Contract With Israel”, Time, 10 Aralık 2024, https://time.com/6964364/exclusive-no-tech-for-apartheid-google-workers-protest-project-nimbus-1-2-billion-contract-with-israel/.
[7] Michael Sainato, “Workers accuse Google of ‘tantrum’ after 50 fired over Israel contract protest”, 27 Nisan 2024, The Guardian, https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/27/google-project-nimbus-israel.
[8] Michael Sainato, a.g.m.
[9] Yuval Abraham, “ ‘No restrictions’ and a secret ‘wink’: Inside Israel’s deal with Google, Amazon”, +972 Magazine, 29 Ekim 2025,https://www.972mag.com/project-nimbus-contract-google-amazon-israel/.
[10] Amitai Ziv, a.g.m.
[11] “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning”, 24 Temmuz 2022, Google Cloud Services (yayınlayan: The Intercept), https://www.documentcloud.org/documents/22119704-webinar-big-data-ml/.
[12] Sam Biddle, “Documents Reveal Advanced AI Tools Google Is Selling to Israel”, 24 Temmuz 2022, The Intercept, https://theintercept.com/2022/07/24/google-israel-artificial-intelligence-project-nimbus/.
[13] Google Cloud Services, a.g.s.
[14] Sam Biddle, a.g.m.
[15] Google Cloud Services, a.g.s.
[16] Jalal Abukhater, “Under Israeli surveillance: Living in dystopia, in Palestine”, Al Jazeera, 13 Nisan 2022, https://www.aljazeera.com/opinions/2022/4/13/under-israeli-surveillance-living-in-dystopia-in-palestine.
[17] “‘Big Brother’ in Jerusalem’s Old City: Israel’s Militarized Visual Surveillance System in Occupied East Jerusalem”, Who Profits, Kasım 2018, https://web.archive.org/web/20210518040343/https://www.whoprofits.org/wp-content/uploads/2018/11/surveil-final.pdf.
[18] Abraham, Y. (2024, Nisan 3). ‘Lavender’: The AI machine that directed a large part of the assassinations in Gaza. +972 Magazine. https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/. Ayrıca bkz. Sağlam. T, “Gazze, Parola: Where Is Daddy?”, Kudüs Çalışma Grubu
[19] Google Cloud Services, a.g.s.
[20] Nimbus kullanıcılarına yönelik internet sitesinin arşiv kaydı: https://web.archive.org/web/20220725124920/https://googlecloud.folloze.com/nimbus/learners---start-here-%7C-%D7%9C%D7%95%D7%9E%D7%93%D7%99%D7%9D---%D7%94%D7%AA%D7%97%D7%9C-%D7%9B%D7%90%D7%9F-055b
[21] Diğer ismiyle Qwiklabs.
[22] Nimbus kullanıcılarına yönelik internet sitesindeki “5. Practice using Skills Boost (PDF)” başlıklı yazının arşiv kaydı: https://web.archive.org/web/20220725124940mp_/https://googlecloud.folloze.com/nimbus/learners---start-here-%7C-%D7%9C%D7%95%D7%9E%D7%93%D7%99%D7%9D---%D7%94%D7%AA%D7%97%D7%9C-%D7%9B%D7%90%D7%9F-055b/5-practice-using-skills-boost-pdf
[23] Terasa Pato’nun LinkedIn profili: https://www.linkedin.com/in/teresapato/.
[24] Nimbus kullanıcılarına yönelik..., a.g.s
[25] “Col. Racheli Dembinsky speaking at a conference titled “IT for IDF”, July 2024”, שיחה מקומית (Local Call), 4 Ağustos 2024, https://www.youtube.com/watch?v=qLBDfnZJrC8.
[26] Yuval Abraham, “‘Order from Amazon’: How tech giants are storing mass data for Israel’s war”, 4 Ağustos 2024, +972 Magazine, https://www.972mag.com/cloud-israeli-army-gaza-amazon-google-microsoft/.
[27] “Mamram”, 12 Ağustos 2025, Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Mamram.
[28] Harry Davies ve Yuval Abraham, “Revealed: Israel demanded Google and Amazon use secret ‘wink’ to sidestep legal orders”, The Guardian, 29 Ekim 2025, https://www.theguardian.com/us-news/2025/oct/29/google-amazon-israel-contract-secret-code.
[29] Harry Davies ve Yuval Abraham, a.g.m.
Giriş
Kuruluşundan bu yana Filistin halkına çok yönlü bir zulüm uygulayan İsrail, bunu yaparken farklı sektörlerde faaliyet gösteren küresel şirketlerin desteklerinden faydalanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; dünya teknoloji sektöründe büyük pay sahibi olan Amazon ve Google isimli teknoloji şirketlerinin Filistin'de yaşanan olaylardaki payını Nimbus Projesi çerçevesinde, kaynaklar ışığında ortaya koymaktır. Çalışmada Kasım 2018 ile Aralık 2025 tarihleri arasındaki veriler esas alınmıştır. Bu çalışmada; ilgili şirketlerin aktif ve eski çalışanlarının beyanları, şirketlerin ve İsrail'in konuyla alakalı açıklamaları ile resmî açıklamalar arasındaki farklılıklar göz önünde bulundurularak şirketlerin tutarsızlıklarına dikkat çekilmiştir.
Nimbus Projesi
Nisan 2021’de İsrail Maliye Bakanlığı tarafından Nimbus Projesi’nin 1,2 milyar dolarlık sözleşmesi duyuruldu.[1]Proje, İsrail hükümetine bulut depolama hizmeti sağlanmasını temel alıyor ve dünyanın en değerli beşinci ve altıncı şirketi olan Google ile Amazon[2] (Ekim 2025 raporlarına göre) tarafından sunuluyor. Yapılan resmî açıklamalarda projenin amacının; İsrail’in belli bölgelerinde kurulacak olan veri sunucularında devlet verilerinin saklanması ve kamu kurumlarının teknolojik yeniliklere entegre edilmesi olduğu belirtiliyor.
Sözleşmenin yapıldığı tarihten bugüne projenin askeri bir içerik barındırdığı ve İsrail’in Filistinlilere uyguladığı zulme destek verdiği iddiaları sık sık gündeme geldi. Bu iddialar kimliklerini gizli tutan, genelde istifa eden veya kovulan Google ve Amazon çalışanlarından geldi. Kimliklerini gizli tutan bir grup Google ve Amazon çalışanı, The Guardian’da yazdıkları bir köşe yazısında “Nimbus Projesi, İsrail ordusu ve hükümetine bulut hizmetleri sağlamayı amaçlayan 1,2 milyar dolarlık bir sözleşme. Bu teknoloji, Filistinlilerin daha fazla gözetlenmesine ve haklarında yasadışı veri toplanmasına imkan tanırken, İsrail'in Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerinin genişlemesini kolaylaştırıyor.” ifadelerini kullandı.[3]
Yahudi bir Google pazarlamacısı olan Ariel Koren, 30 Ağustos 2022’de Nimbus Projesi’nin potansiyel riskinden duyduğu şüpheyi ve şirketteki baskıları gerekçe göstererek istifa etti. İstifa mektubunda “Google'ın, daha etik bir şirket haline getirmek isteyen çeşitli çalışanları desteklemek yerine, Filistin insan hakları ihlallerindeki suç ortaklığı konusunda endişe duyan Filistinli, Yahudi, Arap ve Müslüman sesleri sistematik olarak susturduğuna, hatta çalışanlara karşı baskı yaptığına ve bir korku ortamı yarattığına sürekli olarak şahit oldum.” ifadelerine yer verdi.[4] Koren ve bir başka Yahudi çalışan Gabriel Schubiner, Google’daki Yahudi çalışanların bulunduğu bir e-posta grubunda bu şüphelerini paylaştıklarında bazı iş arkadaşlarından düşmanca tepkiler aldıklarını söylediler.[5]
Bu ve benzeri iddialar zamanla aktivizme dönüştü. Mart 2024’te Google’ın düzenlediği bir lansmanda Google’ın İsrail Sorumlusu Barak Regev de konuşma yapıyordu. Bu esnada seyircilerin arasından 23 yaşındaki Eddie Hatfield ayağa kalktı ve “Ben Google Cloud’da çalışan bir yazılım mühendisiyim. Soykırıma, ayrımcılığa veya gözetlemeye güç veren teknolojiyi geliştirmeyi reddediyorum!” dedi ve “Ayrımcılığa hizmet eden teknolojiye hayır!” diyerek sözlerine devam ederken görevlilerin müdahalesi ve seyircilerin ıslıklarıyla lansman alanından uzaklaştırıldı. Barak Regev bu olay üzerine konuşmasının devamında “Demokratik değerleri temsil eden bir şirkette çalışmanın ayrıcalıklarından biri de farklı görüşlere yer vermektir.” dedi. Ancak olaydan üç gün sonra Google, Eddie Hatfield’ı kovdu.[6]
Kısa süre sonra Eddie Hatfield’ın da aralarında bulunduğu, Google ve Amazon çalışanlarından oluşan No Tech for Apartheid (Ayrımcılığa Hizmet Eden Teknolojiye Hayır) isimli topluluk, Nisan 2024’te Nimbus Projesi’nin bir soykırım aracı olduğunu iddia ederek projeye karşı toplu protestolar düzenledi. Bu olayın ardından kısa sürede Google, bu protestolara katılan çalışanlarını farklı konuları sebep göstererek (ofis kurallarına uymama gibi) kovdu.
Eski bir Google yazılımcısı ve No Tech for Apartheid topluluğunun organizatörü olan Emaan Haseem, bu kovulma olayının ardından The Guardian’a verdiği bir demeçte “Google'ın bu sözleşme konusunda aşırı tepki gösterip duygusal davranarak, daha fazla şeffaflık ve netlik sağlamak; soykırımlara yardım etmediklerini, ayrılıkçı politikalar sürdürmesi için İsrail askerlerine destek sağlamadıklarını kanıtlamaya çalışmak yerine 50 çalışanına nasıl saldırdığına bakın. Bunu yapma şansları vardı ancak bunun yerine öfke nöbeti geçirip 50 çalışanı işten çıkarmayı tercih ettiler. Bu o kadar duygusal ve mantıksız bir şekilde yapıldı ki… Bu süreçte Google’ın gerçek yüzünü gördük. Google bize, iş yerimizde gördüğümüz her türlü yanlışa karşı sesimizi yükseltmemiz ve karşı çıkmamız gerektiği gerçeğini umursamadığını gösterdi.” dedi.[7]
Nimbus Projesi’nin soykırıma hizmet ettiği, Filistinlilerin verilerinin izinsiz depolandığı ve haksız yerleşim politikasını kolaylaştırdığı hususundaki iddiaların medyada hızla güç kazanmasıyla baskılar ve protestolar arttı. Bunların ardından Amazon ve Google konuyla alakalı açıklamalar yaptı.
İddialara karşı Google “Nimbus sözleşmesinin, Hizmet Şartlarımız ve Kabul Edilebilir Kullanım Politikamıza uymayı kabul eden İsrail bakanlıklarına ticari bulutumuzdan sağlanan bir çalışma olduğunu açıkça belirttik. Bu çalışma, silahlar veya istihbarat servisleriyle ilgili son derece hassas, gizli veya askeri işlere yönelik değildir.” açıklamasında bulunarak projenin askeri amaçlara hizmet ettiğini reddetti.[8]
+972 Magazine’in aktardığına göre ise bir Amazon sözcüsü, İsrail’in Nimbus Projesi’ni askeri amaçlarla kullanıp kullanmadığını öğrenmek amacıyla sorulan sorulara cevaben “Müşterilerimizin mahremiyetine saygı duyuyoruz ve onların izni olmadan verilerini göremiyoruz.” diyerek Amazon’un; Nimbus kapsamındaki hizmetlerin İsrail hükümeti tarafından ne amaçla kullanıldığını bilmediğini belirtti.[9]
Yaşananların üzerine İsrail hükümeti yeni bir açıklamada bulunmadı. Ancak projenin ilk duyurulduğu zamanlarda “Bulut hizmetleri yerel bulut sağlayıcıları tarafından korunacak. Bu hizmetlerde depolanan veriler, ilgili devlet daireleri tarafından denetlenen sıkı veri güvenliği düzenlemeleri sayesinde İsrail sınırları içinde kalacak.” şeklinde açıklama yapan İsrail Maliye Bakanlığı, diğer açıklamalarında da çoğunlukla bu projenin bulut depolama hizmetini içerdiğini belirtmişti.[10] Bu sebeple geçmiş açıklamalarıyla İsrail hükümetinin bu iddialara karşı kayıtsız kaldığı söylenebilir.
Bütün bu iddialar ve cevaplar dikkate alındığında projenin gerçekten zulme hizmet edip etmediği hakkında net bir çıkarım yapmak pek mümkün değil. Ancak The Intercept tarafından elde edilen bir ders içeriği ile +972 Magazine ve Local Call tarafından elde edilen bir konferans kesiti bu konu hakkında çıkarım yapmayı kolaylaştırıyor.
Kullanıcılara Yönelik Ders İçerikleri
The Intercept’in elde ettiği, Nimbus kullanıcılarına yönelik bir ders içeriğinde, projenin askeri amaçlarla kullanılabileceği ihtimalini destekleyen bazı detaylar bulunuyor. Google Cloud tarafından hazırlanan “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning” (Buluta Hoş Geldiniz-Büyük Veri ve Makine Öğrenmesi) başlıklı bu ders içeriği, Google Cloud’un sağladığı yapay zekâ ve veri işleme araçlarının kullanımını Nimbus kullanıcılarına öğretmeyi amaçlayan bir online seminer serisine ait.[11]
179 sayfadan oluşan bu içeriğin bir kısmında Google Cloud’un tanıtımı, kalan kısmında ise tanıtılan bu içeriklerin nasıl uygulanacağı gösteriliyor. Ders içeriğinin İsrail Savunma Kuvvetleri’ne yardım sağlayabilecek olması yönüyle dikkat çeken bazı kısımlarına bu araştırmada yer verdik:
Görsel 1: Nimbus kullanıcılarına yönelik “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning” isimli ders içeriğinin 102. sayfası. Görselde Sydney şehrindeki bir lunaparkta bulunan yüz heykeli hakkında yapay zekâ yoluyla duygu analizi yapılmış ve sağda liste halinde duygu seviyeleri verilmiş.
Görsel 1’de, lunaparktaki bir heykelin yüz kısmına duygu analizi yapıldığı görülüyor.
Görsel 2: Aynı ders içeriğinin 104. sayfası. Heykelin görselinden ayırt edici kısımlar yapay zekâyla analiz edilmiş ve konum tespiti yapılmış.
Görsel 2’de ise yapay zekâ yoluyla konum tespiti yapıldığı görülüyor.
Görsel 3: Aynı ders içeriğinin 106. sayfası. Görselde bir şehre yerleştirilmiş bir kamera ile hareket halindeki araçların takibi yapılmış.
Görsel 3’te de hareketli objelerin takip ve tespit edilmesinden bahsedildiği görülüyor.
Bu içeriğin diğer bölümlerinde yukarıda gösterilen araçların nasıl hazırlandığı ile alakalı teknik bilgiler verilmekte. Ancak kimliğini gizli tutmak isteyen bazı Google çalışanlarının The Guardian’a bildirdiğine göre ders içeriğinde her ne kadar masum örneklerle bu araçlar anlatılsa da bu sistemler sayesinde Filistin halkının gözlenmesi ve takip edilmesinin önünde ciddi bir engel yok.[12] Konuyla alakalı Google tarafının bir açıklaması olmasa da Görsel 4’te gösterilen özellik, bu kişilerin söylemini destekliyor:
Görsel 4: Aynı ders içeriğinin 128. sayfası. Görselde gösterildiği üzere yeni bir yapay zekâ modülü oluşturmadan önce kullanıcıya iki tip model sunuluyor: buluta bağlı ve yerel. Görselde yerel mod seçilmiş. Seçilen yerel mod seçeneğinin altına “Modelini çevrimdışı/mobil kullanım için indir. Genellikle buluta bağlı moda göre daha düşük doğruluk oranına sahip.” notu düşülmüş.
Görsel 4’te Google’ın sunduğu bir otomatik makine öğrenmesi sistemi olan AutoML Vision’un yerel cihazlarda kullanabilme özelliği gösteriliyor.[13] Görüldüğü üzere Google, hizmetin Nimbus kullanıcıları tarafından yerel cihazlara indirilip çevrimdışı bir şekilde kullanılmasına izin veriyor. Yazının başlarında zikrettiğimiz Google açıklaması göz önünde bulundurulursa, çevrimiçi kullanımda sadece Google’ın şartlarına uymayı kabul eden bakanlıkların bu araçları kullanmasına izin verildiği söylemi gerçeği yansıtıyor olabilir. Ancak İsrail yetkilileri, bu sistemi ordu mensuplarının yerel sistemlerine çevrimdışı kullanılabilecek bir şekilde kurduktan sonra Google’ın denetleyebilmesi ve müdahale edebilmesi söz konusu değil. Bu konuyla alakalı Amerikalı bir yapay zekâ uzmanı olan Liz O'Sullivan “AutoML’in çevrimdışı kullanımı çok riskli. Bu çevrim dışı mod ile vücut kameraları, trafik kameraları, hatta telefon gibi taşınabilir bir cihaz bile bir gözetim makinesine dönüşebilir ve Google bunun farkında bile olmayabilir.” diyerek Nimbus Projesi’nin bu yönüne dikkat çekti.[14]
Görsel 5: Aynı ders içeriğinin 167. sayfası. Görselde Cloud Vision API isimli aracın 3 aşamalı çalışma şeması gösterilmiş.
Görsel 5’te Google’ın sağladığı Cloud Vision API aracı tanıtılıyor. Daha önceden birçok kedi görseli gösterilerek eğitilmiş olan yapay zekâ modülüne bir görsel gösterilip bunun kedi olup olmadığı soruluyor. Yapay zekâ ise 0 ile 1 arasında bir skor veriyor. Görsel 5’te gösterilen kedi için yapay zekâ 0.9925717 skorunu veriyor.[15]
Buraya kadarki ders içerikleri esas alınarak İsrail Savunma Kuvvetleri’nin Nimbus Projesi sayesinde kurabileceği şöyle bir sistemi hayal etmek mümkün: Ordu dışındaki İsrail yetkilileri bu özelleştirilebilir yapay zekâ sistemini ordu mensuplarının cihazlarına çevrimdışı modda kurabilir. İsrail güçleri de daha önceden alıkoyduğu veya tehlikeli gördüğü kişilerin fotoğraflarıyla, örneğin Hamas üyelerinin fotoğraflarıyla yapay zekâyı eğitebilir. Eğittiği bu yapay zekâ aracını Filistin şehirlerine yerleştirmiş olduğu kameralarla[16] [17] veya İsrail askerlerinin mobil cihazlarıyla entegre ederek insanların İsrail hükümeti için ne kadar tehlikeli olduklarını yapay zekâ aracının verdiği skorlara göre belirleyebilir ve bu sistem sayesinde hedefleri hızlıca belirleyebilir. Bu kişileri yapay zekâ takip aracı sayesinde kameralardan takip edebilir. Hatta bu sistemle entegre edilmiş bazı otonom hava araçları kullanılarak insan eli değmeden bu hedefler imha edilebilir. Görünen o ki vahşi bir sistemin kurulmasını engelleyecek somut bir sınır yok. Yapılan bir araştırmada da bahsedilen yapay zekânın askerî bilgi toplamada (Lavender’in 37.000 kişilik listesi) kullanımı da[18] göz önünde bulundurulursa İsrail’in Nimbus Projesi’ni kendi güvenlik sisteminin bir parçası olarak kullanması ihtimal dahilindedir.
Görsel 6: Aynı ders içeriğinin 178. sayfası. Görselde kullanıcıların ileride yapılacak olan online seminerlere kaydolmaları tavsiye edilmiş. Bu kayıt işlemini yapmaları için ise bir bağlantı eklenmiş.
Görsel 6’da Nimbus Projesi’ne özel, kullanıcılara yönelik bir bağlantı bulunuyor.[19] Bir süre önce bu bağlantı, bir başka bağlantıya yönlendirecek şekilde ayarlandığı için bu bağlantıya -araştırmanın yapıldığı tarihlerde- doğrudan ulaşılamıyor. Ancak Wayback Machine isimli internet arşivi aracılığıyla geçmişe dönük arama yapıldığında bu sitenin 25 Temmuz 2022 tarihli bir kaydına ulaşmak mümkün.
Görsel 7: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin giriş ve karşılama ekranı gösteriliyor. Karşılama metninde bu site sayesinde gerekli eğitim kaynaklarından faydalanılabileceği ve belirtilen iletişim kanalları aracılığıyla soru sorulabileceği söylenmiş.
Görsel 7’de sitenin karşılama ekranı gösteriliyor. Çoğunlukla İngilizce, bazı yerlerde de İbranice ibareler mevcut. Arşiv, sitedeki görselleri kaydetmemiş, bu sebeple sadece yazılar görülebiliyor[20].
Görsel 7: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin en alt kısmı gösteriliyor.
Görsel 7’de aynı sitenin en alt kısmı görünüyor. 33 adet içerik yüklenmiş olan bu sitede arşiv tarafından kayıt altına alınan tek içerik, Görsel 7’de gözüken “5. Practice using Skills Boost (PDF)” (5. Beceri Geliştirme Aracı’nı[21]kullanarak pratik yapın (PDF)) başlıklı içerik. Arşiv üzerinden bu içeriğe girildiğinde yeni bir sayfa açılıyor[22].
Görsel 8: Nimbus kullanıcıları için hazırlanan internet sitesinin 25 Temmuz 2025 tarihli kaydı. Görselde sitenin “5. Practice using Skills Boost (PDF)” başlıklı yazısı gösteriliyor.
Görsel 8’de gösterilen bu kısa yazının yazarı Teresa Pato. Kendisi uzun yıllardır Google çalışanı ve bu yazıyı yayınladığı tarihlerde Google Cloud’da Eğitim Lideri pozisyonunda çalışıyordu.[23] Bu yazı içerisinde önemli bir kısım bulunuyor, Teresa Pato yazının ilk paragrafında “İsrail hükümeti ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nin tüm kurumsal e-posta alan adları izin verilenler listesine eklendi; bu da bu e-posta adresleriyle hesap oluşturan herkesin Qwiklabs'e erişebileceği anlamına geliyor.” cümlelerine yer vermiş.[24]
Qwiklabs, Google Cloud’un yapay zekâ araçlarını öğretmeyi amaçlayan bir eğitim platformu. Halen bir Google çalışanı olan Teresa Pato’nun 6 Ekim 2021’de yazdığı bu yazıda Qwiklabs eğitim içeriklerinin İsrail Savunma Kuvvetleri’nin kurumsal e-posta adresleri için erişime açıldığını özellikle söylemesi, Nisan 2021’de sözleşmesi imzalanan Nimbus Projesi’nin en başından beri askeri amaçlara hizmet ettiği iddialarına destek veriyor. Aynı zamanda, araştırmanın ortalarında anlatılan tarzda bir hedef belirleme-imha etme sisteminin kurulabilmesine olanak sağlayacak teknik destek ve eğitimin Google Cloud tarafından İsrail Savunma Kuvvetleri’ne sağlandığı görülüyor.
Son olarak, +972 Magazine ve Local Call’ın yayınladığı bir video kaydı bize, buraya kadar sunulan bütün bu verileri toparlayıp bir çıkarım yapabilme olanağı sunuyor:
Ordu Mensuplarına Verilen Konferans
Yazının bu kısmına kadar sözü geçen veriler, bu teknolojilerin askeri bir amaçla kullanılabileceğini ve bunun önünde kayda değer bir engel olmadığını gösterse de bu amaçlarla kullanıldığına dair net bir çıkarım yapabilmeyi mümkün kılmadı. Ancak 10 Temmuz 2024 tarihinde İsrail’in Rişon LeTsiyon kentinde Bilgi İşlem ve Enformasyon Sistemleri Merkezi biriminin komutanı Albay Racheli Dembinsky tarafından ordu mensuplarına yapılan “İsrail Savunma Kuvvetleri için Bilgi Teknolojileri” başlıklı konuşmada bu çıkarımı yapılabilir kılan bir detay bulunuyor. +972 ve Local Call bu konuşmanın bir kısmının video kaydına ulaşmayı başarıyor ve bunu YouTube üzerinden yayınlıyor.[25] Bu konuşmanın bir bölümünde bulut hizmeti sağlayıcıları Amazon AWS, Google Cloud ve Microsoft Azure’un logoları gösteriliyor. Albay Dembinsky, bu bulut depolama şirketlerinin İsrail Savunma Kuvvetleri’ne sağladığı en önemli avantajın yapay zekâ alanındaki gelişmiş yetenekleri olduğunu söylüyor. Bu şirketlerle çalışmanın, orduya Gazze Şeridi'nde “çok önemli bir operasyonel etkinlik” sağladığını sözlerine ekliyor.[26]
Görsel 9: İsrail Savunma Kuvvetleri personellerine verilen “İsrail Savunma Kuvvetleri için Bilgi Teknolojileri” başlıklı konferansın video kaydından. En üstte bulunan logo, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin bilgi işlem sistemlerinden sorumlu Mamram isimli birime ait. Aynı zamanda bu birimin aktif lideri, bu konferansı veren Albay Racheli Dembinsky.[27] Logonun altındaki yazıda ise İbranice “Sivil Platformlar ve Hizmetlerin Kullanımının Ötesine Geçmek: Kamuya açık platformlardaki yetenek ve hizmetlerin, operasyonel yeteneklerin geliştirilmesi ve yenilenmesi için kullanılması.” yazıyor.
Nimbus Projesi hakkında başka iddialar da bulunuyor. Bunlardan birisi de İsrail hükümeti ve şirketlerin sinyalleştiği iddiası. Araştırmanın son başlığında bu iddiaya yer verdik:
“Sinyalleşme” İddiası
The Guardian’da yayınlanan bir yazıdaki iddiaya göre -ki bu iddialarını sözleşmenin resmî belgelerine dayandırmışlar ancak bu belgeleri paylaşmamışlar- İsrail hükümeti anlaşmaya zorla bir madde ekletti. Hükümetin bu maddeyi ekletmesinin sebebi, Amazon ve Google’ın İsrail sınırları içerisinde inşa ettiği sunucularla sağlanacak olan bulut hizmetindeki verilere yabancı devletlerinin yasalarında yaşanabilecek değişikliklerle bu devletler tarafından ulaşılabilmesi ihtimaliydi. Bu maddeye göre eğer bir ülkenin hükümeti Amazon’dan veya Google’dan veri talep ederse şirketler, verinin talep edildiği 24 saat içerisinde İsrail hükümetine sinyal gönderecek. Bu sinyalleşmenin yöntemi ise şöyle: Şirketler; İsrail hükümetine, veri talep eden ülkenin telefon koduna uygun, 1.000 ila 9.999 şekel aralığında olmak şartıyla para gönderecek. Örneğin +1 telefon koduna sahip ABD bir veri talebinde bulunduysa 1.000 şekel, +39 telefon koduna sahip İtalya bir veri talebinde bulunursa 3.900 şekel şirketler tarafından İsrail hükümetine gönderilecek. Şayet şirketlerin bunu yapmasına herhangi bir sebeple engel olunursa şirketler bu durumda İsrail hükümetine 100.000 şekel gönderecek.[28]
Amazon ve Google bu iddiayla alakalı net bir açıklamada bulunmadı. Google tarafı kendilerinin yasadışı bir işle itham edilmelerinin yanlış olduğunu söylemekle yetindi. İddialara karşılık İsrail Maliye Bakanlığı Sözcüsü, İsrail'in şirketleri yasa ihlaline zorladığı yönündeki imânın asılsız olduğunu söyledi.[29] Bu açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda “sinyal verme” maddesinin sözleşmede gerçekten var olup olmadığını söylemek zor.
Sonuç
Nimbus Projesi bağlamında Amazon’un daha çok bulut sağlayıcılığı, Google’ın ise hem bulut hem de yerelleştirilebilir yapay zekâ aracı sağlayıcılığı yaptığı ve projenin ana amaçlarından birinin askeri faaliyetler olduğu kaynaklar ışığında söylenebilir.
Ancak Filistin’de yaşanan zulümdeki payları son yıllarda fazlaca artan teknoloji şirketlerinin belki de en büyükleri olan Amazon ve Google’ın geliştirdiği Nimbus projesi, bu tip projelerden sadece biri. Bu noktada İsrail hükümetine destek olan teknoloji şirketleri ve onların projeleri araştırılıp gün yüzüne çıkarılabilir. Örneğin bu çalışmada konu bağlamının dışında kaldığı için yazıya dahil edilmeyen, “İsrail Silahlı Kuvvetleri İçin Bilgi Teknolojileri” başlıklı konferansta adı geçen Microsoft Azure’un etkisi araştırılabilir. Bu sayede bireysel ve toplumsal etkilere sahip, ahlaki bir duruş eylemi olan boykotu yapmak ve yaşatmak isteyen insanlara rehber olunabilir.
Son Notlar
[1] Amitai Ziv, “Israel Picks Google, Amazon for Massive Official Cloud; 'Data Will Remain Here'”, 21 Nisan 2021, Haaretz, https://www.haaretz.com/israel-news/tech-news/2021-04-21/ty-article/israel-picks-google-amazon-for-official-state-cloud/0000017f-e896-dc91-a17f-fc9fd1ce0000.
[2] Muhammed Tarık Altun, “Dünyanın en değerli 50 şirketi belli oldu: İşte dikkat çeken o liste”, GZT Z Raporu, 23 Kasım 2025, https://www.gzt.com/foto-galeri/z-raporu/dunyanin-en-degerli-50-sirketi-belli-oldu-iste-dikkat-ceken-o-liste-ekonomi-haberleri-2050998/1.
[3] Anonim Google ve Amazon Çalışanları, “We are Google and Amazon workers. We condemn Project Nimbus”, The Guardian, 12 Ekim 2021, https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/oct/12/google-amazon-workers-condemn-project-nimbus-israeli-military-contract.
[4] Ariel Koren, “Google’s Complicity in Israeli Apartheid: How Google Weaponizes ‘Diversity’ to Silence Palestinians and Palestinian Human Rights Supporters”, Medium, 30 Ağustos 2022, https://medium.com/@arielkoren/googles-complicity-in-israeli-apartheid-how-google-weaponizes-diversity-to-silence-palestinians-cb41b24ac423.
[5] Nico Grant, “Google Employee Who Played Key Role in Protest of Contract With Israel Quits”, The New York Times, 21 Haziran 2023, https://www.nytimes.com/2022/08/30/technology/google-employee-israel.html.
[6] Billy Perrigo, “Exclusive: Google Workers Revolt Over $1.2 Billion Contract With Israel”, Time, 10 Aralık 2024, https://time.com/6964364/exclusive-no-tech-for-apartheid-google-workers-protest-project-nimbus-1-2-billion-contract-with-israel/.
[7] Michael Sainato, “Workers accuse Google of ‘tantrum’ after 50 fired over Israel contract protest”, 27 Nisan 2024, The Guardian, https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/27/google-project-nimbus-israel.
[8] Michael Sainato, a.g.m.
[9] Yuval Abraham, “ ‘No restrictions’ and a secret ‘wink’: Inside Israel’s deal with Google, Amazon”, +972 Magazine, 29 Ekim 2025,https://www.972mag.com/project-nimbus-contract-google-amazon-israel/.
[10] Amitai Ziv, a.g.m.
[11] “Welcome to Cloud OnBoard-Big Data and Machine Learning”, 24 Temmuz 2022, Google Cloud Services (yayınlayan: The Intercept), https://www.documentcloud.org/documents/22119704-webinar-big-data-ml/.
[12] Sam Biddle, “Documents Reveal Advanced AI Tools Google Is Selling to Israel”, 24 Temmuz 2022, The Intercept, https://theintercept.com/2022/07/24/google-israel-artificial-intelligence-project-nimbus/.
[13] Google Cloud Services, a.g.s.
[14] Sam Biddle, a.g.m.
[15] Google Cloud Services, a.g.s.
[16] Jalal Abukhater, “Under Israeli surveillance: Living in dystopia, in Palestine”, Al Jazeera, 13 Nisan 2022, https://www.aljazeera.com/opinions/2022/4/13/under-israeli-surveillance-living-in-dystopia-in-palestine.
[17] “‘Big Brother’ in Jerusalem’s Old City: Israel’s Militarized Visual Surveillance System in Occupied East Jerusalem”, Who Profits, Kasım 2018, https://web.archive.org/web/20210518040343/https://www.whoprofits.org/wp-content/uploads/2018/11/surveil-final.pdf.
[18] Abraham, Y. (2024, Nisan 3). ‘Lavender’: The AI machine that directed a large part of the assassinations in Gaza. +972 Magazine. https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/. Ayrıca bkz. Sağlam. T, “Gazze, Parola: Where Is Daddy?”, Kudüs Çalışma Grubu
[19] Google Cloud Services, a.g.s.
[20] Nimbus kullanıcılarına yönelik internet sitesinin arşiv kaydı: https://web.archive.org/web/20220725124920/https://googlecloud.folloze.com/nimbus/learners---start-here-%7C-%D7%9C%D7%95%D7%9E%D7%93%D7%99%D7%9D---%D7%94%D7%AA%D7%97%D7%9C-%D7%9B%D7%90%D7%9F-055b
[21] Diğer ismiyle Qwiklabs.
[22] Nimbus kullanıcılarına yönelik internet sitesindeki “5. Practice using Skills Boost (PDF)” başlıklı yazının arşiv kaydı: https://web.archive.org/web/20220725124940mp_/https://googlecloud.folloze.com/nimbus/learners---start-here-%7C-%D7%9C%D7%95%D7%9E%D7%93%D7%99%D7%9D---%D7%94%D7%AA%D7%97%D7%9C-%D7%9B%D7%90%D7%9F-055b/5-practice-using-skills-boost-pdf
[23] Terasa Pato’nun LinkedIn profili: https://www.linkedin.com/in/teresapato/.
[24] Nimbus kullanıcılarına yönelik..., a.g.s
[25] “Col. Racheli Dembinsky speaking at a conference titled “IT for IDF”, July 2024”, שיחה מקומית (Local Call), 4 Ağustos 2024, https://www.youtube.com/watch?v=qLBDfnZJrC8.
[26] Yuval Abraham, “‘Order from Amazon’: How tech giants are storing mass data for Israel’s war”, 4 Ağustos 2024, +972 Magazine, https://www.972mag.com/cloud-israeli-army-gaza-amazon-google-microsoft/.
[27] “Mamram”, 12 Ağustos 2025, Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Mamram.
[28] Harry Davies ve Yuval Abraham, “Revealed: Israel demanded Google and Amazon use secret ‘wink’ to sidestep legal orders”, The Guardian, 29 Ekim 2025, https://www.theguardian.com/us-news/2025/oct/29/google-amazon-israel-contract-secret-code.
[29] Harry Davies ve Yuval Abraham, a.g.m.
Bu Sayfada:
title
İlginizi çekebilir
İlginizi çekebilir
